پرداخت خمس ابزار کسب درآمد – آیت الله سیستانی

سؤال شده در مورد خمس از شاهین‌شهر
مقلد آیت‌الله سیستانی هستند.

با سلام مغازه‌ی فست‌فود دارم شنیدم سر سال خمسی‌ام باید خمس وسائل خودم که در مغازه هست و مشتری‌ها استفاده می‌کنند و برای آسایش و جلب مشتری هست را بدهم مثل صندلی‌ها و میز. آیا درست است؟ لطفاً راهنمایی بفرمایید.

بنده‌ی خدا شاغل هست. شغلش فیلم‌بردار است. ابزار کسبش چیست؟ ابزار کسبش می‌شود دوربین فیلم‌برداری، دوربین عکاسی
چه می‌دانم بلندگو، باند، چیزهایی که به درد فیلم‌برداری می‌خورد و کسب درآمد از این طریق می‌کند، این می‌شود ابزار کسب.
آیت‌الله سیستانی در مسئله ۱۲۱۹ جواب می‌دهند می‌فرمایند: بله ابزار کار خمس دارد و سال اول واجب است خمس ابزار کار را پرداخت کنید؛ لذا تو همه‌ی مثال‌هایی که ما زدیم، اولین سال، این کاسب‌کار محترم باید حساب کند و خمس ابزار کارش را بدهد و یکی از ابزار کار خود مغازه است؛ لذا افرادی که مغازه خریدند فرض هم این است که کل پولش را پرداخت کردند، خمس اصل این زمین و بنا را باید پرداخت کند. مثلاً این زمین و بنایش کلاً این مغازه چند است، مثلاً ۵ میلیارد تومان هست، خوب یک میلیارد باید به‌عنوان خمس پرداخت کند.
آیت‌الله سیستانی می‌فرمایند: چنانچه داری الان که باید پرداخت کنی و چنانچه مداوره یا دستگردان انجام بدهی باطل است و فایده‌ای ندارد یا اگر صلح کنی باطل است ولو با خود آیت‌الله سیستانی بروی صلح کنی این باطل است. باید خمس را بیایی پرداخت کنی به مبنای ایشان.
صورت دوم: الان می‌گوید ندارم یا دارم اگر بخواهم بدهم باید مغازه‌ام را بفروشم. ضرر به من می‌خورد. تو اصل سرمایه ضرر می‌خورد. می‌توانم ماه‌به‌ماه بدهم کم‌کم بدهم یا دو سال دیگر می‌توانم بدهم. اینجا می‌فرمایند: اشکال ندارد وظیفه‌ی شما مداوره و دست گردانه یا صلح است.
اینجا دستگردان با نماینده‌ی مرجع تقلیدت انجام می‌دهی بعد در اولین فرصت یا قسطی یا رأسی می‌آیی این خمس را پرداخت می‌کنی.
این صورت دوم

صورت سوم: می‌داند آقا به‌هیچ‌وجه نمی‌توانم خمس این مغازه را بدهم یا خمس ابزار کارم را بدهم ندارم
اگر هم بخواهم الان تاکسی‌ام را بفروشم، مغازه‌ام را بفروشم خمس را بدهم خوب ضرر می خوره به اصل سرمایه‌ام، دیگر نمی‌توانم کسب‌وکار کنم آینده هم ندارم می‌دانم درآمدم این‌قدر کم است دولت هم که بییییب کار نداریم به آن، خدا هدایتشان کند ان‌شاءالله
اینجا آیت‌الله سیستانی می‌فرمایند: چنانچه الان نداری می‌دانی اگر مداوره و دستگردان هم بکنی در آینده هم نداری از پرداخت خمس معاف هستی. لازم نیست خمسی پرداخت کنی.

صورت سوم زمانی است که یقین داشته باشی احراز لازم است. باید یقین کنم در آینده نمی‌توانم بدهم.
یعنی اگر احتمال بدهد پولی به او می‌رسد باید دستگردان کند.
این در زمانی است که یقین دارد در آینده نمی‌تواند بدهد.
مثلاً بنده‌ی خدا فقیر است می‌داند نمی‌تواند بدهد.

صورت چهارم: الان ۵۰ درصد یا بخشی از پول را دارد، بخشی را آینده می‌تواند بدهد، خوب روشن است. می‌گویند همان مقداری که الان داری الان بده، مقداری هم که نداری دستگردان کن آینده بده.
شد چند تا صورت؟ ۴ تا

صورت پنجم: بخشی را الان دارد یا در آینده دارد، بخشی را می‌گوید به‌هیچ‌وجه در آینده هم نمی‌توانم بدهم.
می‌گویند به نسبه ی همان بخش باید پرداخت کنید آن مقدار دیگری که می‌دانید در آینده هم نداری نسبت به آن بعض معاف هستی.
پس این‌جوری نیست که الان مثلاً یک میلیارد تومان باید خمس بدهد، می‌داند همه‌اش را نمی‌توانم در آینده بدهم، ولی بخشی‌اش را می‌توانم بدهم پس معاف هستم نه اینجا معاف نیست. نسبت به همان مقداری که می‌تواند باید پرداخت کند و نسبت به آن مابقی که می‌داند در آینده هم نمی‌تواند معاف است.
پس حضرت آیت‌الله سیستانی می‌فرمایند: سرمایه چه سرمایه‌ی توسعه‌ای چه سرمایه‌ی اساسی هر دواش خمس دارد و واجب است خمسش به همین تقریر و ۵ صورتی که عرض شد، پرداخت بشود.
البته این مسئله اختلافی هست.
سه قول بین مراجع معظم تقلید وجود دارد.
حقیر فقط فتوای حضرت آیت‌الله سیستانی را عرض کردم که سؤال کرده بودند.