میزان و معیار در شاغل بودن و شاغل نبودن در مبحث خمس

پرسش:

سلام خدمت استاد معظممان:

آیت‌الله سیستانی در منهاج الصالحین، ج۱، م ۱۲۱۸ فرمودند:

رأس سنه المئونه فیمن لا مهنه له یتعاطاها فی معاشه و حصلت له فائده اتفاقاً أول زمان حصولها فمتی حصلت جاز له صرفها فی المؤن اللاحقه إلی عام کامل، و أما من له مهنه یتعاطاها فی معاشه فرأس سنته حین الشروع فی الاکتساب، فیجوز له احتساب المؤن المصروفه بعده من الربح اللاحق، و إذا کان للشخص أنواع مختلفه من الاکتساب کالتجاره و الإجاره و الزراعه جاز له أن یجعل لنفسه رأس سنه واحده فیحسب مجموع وارداته فی آخر السنه و یخمس ما زاد علی مئونته، کما یجوز له أن یجعل لکل نوع بخصوصه رأس سنه، فیخمس ما زاد عن مئونته فی آخر تلک السنه.

حال سؤالم این است:

میزان و معیار در شاغل بودن و شاغل نبودن (در همین مبحث خمس) چیست؟

نام مرجع تقلید:

آیت‌الله سیستانی (مدّ ظلّه العالی)

پاسخ:

معیار معتنا به بودن درآمد کسبی در طول سال به نسبت مخارج و مصارف سالیانه فرد است؛ مثلاً اگر این نسبت (۱)، درصد (یک بیستم) باشد شاغل بودن صادق نیست؛ اما اگر این نسبت، ۲۵ درصد (یک چهارم) باشد، عرفاً شاغل بودن صادق است و در موارد تردید عرفی، مراعات مقتضای احتیاط ترک نشود. (۲)

منابع:

(۱) نسبتِ درآمد کسبی فرد در طول سال به مخارج و مصارف سالیانه وی.

(۲) کتاب مسائل خمس و زکات مطابق با فتوای حضرت آیت‌الله سیستانی، ص ۱۲۱، س ۱۷ / گفت‌وگوی هیئت استفتائات به‌صورت شفاهی در نجف اشرف / استفتاء کتبی از معظم‌له.