معنا مصادیق حائل در نماز

پرسش:

فرمودید در نماز جماعت بین مأمومین، نباید حائل باشد. لطفا بفرمایید منظور از حائل چیست؟ آیا نرده، شیشه حائل است؟

همچنین میله هایی که در حرم ها هست، مانع جماعت می باشد؟

نام مرجع تقلید:

آیت الله العظمی سیستانی (حفظه الله تعالی)

پاسخ:

یکی از شروط نماز جماعت این است که بین امام و مأموم و نیز بین مأموم و مأموم دیگر که واسطه بین مأموم و امام است حائلی نباشد؛ منظور از حائل (که شرط صحّت نماز جماعت است) چیزی است که آنها را از هم جدا کند، خواه مانع از دیدن شود، مانند پرده یا دیوار(۱) و مانند اینها (۲) و خواه مانع نشود، مانند شیشۀ صاف و بی‌رنگ؛ پس اگر در تمام حالت‌های نماز یا بعضی از آنها، بین امام و مأموم یا بین مأموم و مأموم دیگر که واسطۀ اتّصال است، چنین حائلی باشد، جماعت باطل خواهد شد؛

البتّه وجود حائل کوتاه حدود یک وجب و مانند آن مانعی ندارد، همچنین وجود حائل عمودی در طبقات فوقانی به عنوان حِفاظ و جلوگیری از خطر سقوط در صورتی که ارتفاع آن کوتاه باشد، مانند حدود یک متر اشکال ندارد (۳) و امّا وجود حائل افقی در طبقات فوقانی به عنوان حِفاظ، محلّ اشکال است.

شایان ذکر است، زن از حکم مذکور استثنا شده است، چنان‌که در مسأله بعد خواهد آمد. (۴)

منابع:

(۱) البتّه حائل بودن اشیائی که دارای منافذ باز بوده، مثل بعضی از اقسام نرده که بین میله‌های آن فاصله است و برای جدا‌سازی صفوف نماز جماعت استفاده می‌شود، بنابر احتیاط واجب می‌باشد.

(۲) حتّی فاصله شدن یک انسان با قامت متوسط (ایستاده یا نشسته) که جزء نمازگزاران جماعت نیست نیز، می‌تواند از مصادیق حائل محسوب شود.

(۳) منظور، مقدار متعارف برای حفاظت و پیشگیری از خطر سقوط است و امّا اگر مانند دیوار، مرتفع و بلند باشد حائل محسوب می‌شود.

(۴) توضیح المسائل جامع، ج۱، ص۶۷۷، م۱۸۹۶