خمس، در اثر تورم که بر قیمت اشیا افزوده می شود

پرسش:

آیا مقداری که بر اثر تورّم بر قیمت اشیاء افزوده می‌شود، جزء ترقّی قیمت آن شیء محسوب شده و خمس دارد؟

نام مرجع تقلید:

مقام معظم رهبری و آیت‌الله سیستانی

پاسخ:

مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (حفظه‌الله تعالی):

افزایش قیمت، اگر ناشی از تورّم باشد، یعنی ارزش پول کم شده و همه‌ی اجناس با پول بیشتر معامله می‌شوند، ترقّی قیمت محسوب نمی‌شود و احکام آن بر آن جاری نیست.

حضرت آیت‌الله سیستانی (حفظه‌الله تعالی):

افزایش قیمت کالا، چنانچه ناشی از تورّم فاحش باشد یعنی ارزش پول بسیار کاهش‌یافته باشد به‌طوری‌که کالای مذکور با پول بسیار بیشتری مثلاً دوبرابر قیمت یا چندبرابر، معامله گردد، این افزایش قیمت که ناشی از تورّم فاحش می‌باشد بنابر احتیاط واجب (۱)، درآمد محسوب شده و احکام مربوط به ترقّی قیمت که در متن رساله بیان شده، بر آن جاری می‌گردد. (۲)

منابع:

(۱) در وجوب خمس این افزایش قیمت که ناشی از تورّم فاحش می‌باشد، دو وجه است و مسأله خالی از اشکال نیست لکن مراعات مقتضای احتیاط در مورد آن ترک نشود.

(۲) به‌عنوان‌مثال، مال‌التجاره‌ای را در نظر بگیرید که هشتصد هزار ریال مخمّس بوده است. کالای مذکور به قیمت یک میلیون و هشتصد هزار ریال به فروش می‌رسد و وجه مذکور تا سر سال باقی می‌ماند. حال اگر ۴۰% از یک میلیون ریال افزایش قیمت به جهت تورّم بوده باشد، مبلغ چهارصد هزار ریال آن که ناشی از تورّم است، بنابر احتیاط واجب مشمول خمس است و ششصد هزار ریال باقیمانده نیز بنابر فتوی خمس دارد.