انجام مفطر به گمان داخل نشدن صبح

پرسش:

اگر مکلّف بدون تحقیق از طلوع فجر، مبطلی را انجام دهد و بعداً بفهمد صبح بوده در ماه مبارک رمضان تکلیفش چیست؟

امام خمینی، آیت‌الله مکارم شیرازی:

اگر قادر بر تحقیق بوده باید قضا کند و اگر قادر بر تحقیق نبوده، بنابر احتیاط واجب قضا نماید.

مقام معظم رهبری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای:

اگر تحقیق نموده و با علم به اینکه هنوز صبح نشده خورده است و بعد فهمیده که صبح شده، روزه صحیح است و قضا ندارد.

آیت‌الله بهجت:

اگر قادر بر تحقیق بوده باید قضا کند و اگر عاجز از تحقیق بوده حتی نمی‌توانسته از دیگران سؤال کند قضا ندارد؛ ولی اگر می‌توانسته از دیگران سؤال کند مانند فرد نابینا و محبوس، بنا بر احتیاط (واجب) قضا کند.

صافی گلپایگانی، سیستانی، خوئی، اراکی، فاضل لنکرانی، گلپایگانی، نوری همدانی:

چه قادر بر تحقیق باشد یا نباشد، روزه باطل است و باید قضا کند.

آیت‌الله شبیری زنجانی:

اگر بدون نگاه‌کردن به افق مفطری را انجام داده روزه باطل است و باید قضا کند ولی کفاره ندارد.

آیات عظام تبریزی، وحید خراسانی:

اگر نظر به افق نکرده و بیّنه هم بر طلوع نبوده قضا واجب است و اگر بیّنه بر طلوع فجر بوده هم قضا و هم کفاره واجب است.

نکته:

به فتوای تمام مراجع؛ امساک در ادامه آن روز، واجب است؛ بدین معنا که باید بقیه آن روز از چیزهایی که روزه را باطل می‌کند اجتناب نماید. (۱)

منبع:

(۱) تحریرالوسیله، ج۱، ص۲۹۲، فصل یجب القضاء دون الکفاره (الرابع) / العروهالوثقی، ج۲، ص۴۲، الرابع / زبدهالاحکام، ص۱۴۴، ثالثها / وسیلهالنجاه، ص۳۱۴، موارد وجوب القضاء، الرابع / منهاج الصالحین، ج۱، م ۱۰۲۳، الرابع / المسائل الشرعیه، ص۳۶۷، م ۱۶۹۶، التاسع / هدایه العباد آیت‌الله صافی گلپایگانی، ج۱، ص۲۲۷، م ۱۳۳۶/ هدایه العباد آیت‌الله گلپایگانی، ج۱، ص۲۶۶، م ۱۳۳۷، الرابع/ احکام روزه مقام معظم رهبری”احکام موضوعی” (۱)، ص۴۴، س ۷۸ / احکام و استفتائات روزه آیت‌الله شبیری زنجانی، ص۴۵، س ۹ / موسوعه فقهی تحقیقات استفتائات واحد پاسخ به سؤالات جامعه الزهراء (سلام‌الله‌علیها)، قم، مجموعه احکام ۳، قسمت روزه، ص۵۷